Een sterk staaltje samenwerking: waar Expertisecentrum D-ZEP en cultuursensitieve zorg samenkomen 

Binnen Expertisecentrum D-ZEP hebben we een behandelafdeling voor mensen met dementie en zeer ernstig probleemgedrag. Op een dag werd Dhr. vanuit een andere zorginstelling bij het expertisecentrum opgenomen door agressief gedrag. Dhr. had een Turkse achtergrond. Dhr. was zorgmijdend en kon hier ook geagiteerd door worden. Door de dementie was de kennis van de Nederlandse taal naar de achtergrond verdwenen en beheerste hij voornamelijk nog de Turkse taal. Dit is een veelvoorkomend gegeven bij mensen met dementie, waarbij men terugvalt op de moedertaal. 

Non-verbaal communiceren 

Ivy, arts in opleiding en daarnaast werkzaam op de D-ZEP afdeling voor kortdurende behandeling, vertelt: “We zijn op de D-ZEP afdelingen al gewend om non-verbaal te communiceren. Mensen met dementie zijn vaak ook gebaat bij gebaren of seinen en juist zo min mogelijk taal, want ook dan kan je iets duidelijk maken met minder prikkels. Stel je maar voor dat je in het buitenland in het ziekenhuis bent en iedereen blijft maar buitenlands tegen je praten. Je hebt geen idee wat er gebeurt en mensen blijven maar tegen je praten, dit is ook hoe dementie kan worden gezien.“ 

Taal en tradities 

“Toch had ik de dag voorafgaand aan mijn eerste dienst met Dhr. al wat Turkse woorden opgezocht en wat Turkse manieren. Zo is het in de Turkse cultuur heel normaal om uit beleefdheid eerst drinken en eten af te slaan voor het aan te nemen.” vertelt Ivy verder. “De eerste ochtend heb ik Dhr. goedemorgen gewenst in zijn eigen taal en heb ik hem met een collega in een hele open houding ontvangen. Denk aan een glimlach, een hand op de schouder, op ooghoogte met hem praten en langs hem gaan zitten. Vanuit daar hebben we eten aangeboden zonder eerst iets anders van hem te verlangen, zoals wassen. We hebben Dhr. toen ook mogen douchen, vanuit daar konden we verder bouwen.”  

“Omdat taal soms wel handig is, hebben we een oproep geplaatst op onze locatie welke collega’s Turks spreken, zodat we Dhr. soms beter duidelijk konden maken dat wat we aanboden zijn medicatie was of dat we hem graag wilden wassen”. Dit hoefde geen zorgprofessional te zijn: ook collega’s uit de keuken, vanuit de receptie of de schoonmaak waren welkom. We doen het samen. De eigen taal zorgde dan voor een klein contactmoment. Ook hebben we de collega’s van afdeling Sefkat van het Wereldhuis, een andere locatie, benadert en zijn zij vaker langs geweest. Op locatie het Wereldhuis zijn ze gespecialiseerd in cultuursensitieve zorg en de Turkse cultuur. Fijn om onze krachten en kennis te bundelen!”  

Zakkaartje 

Ivy loopt naast haar werk bij ZGEM ook coschappen in het ziekenhuis. In het ziekenhuis worden veel zakkaartjes gebruikt, denk aan de inzet van antibiotica, normaalwaardes en telefoonnummers. “Vanuit mijn stage ontstond het idee om een zakkaartje te maken met de Turkse woorden voor bijvoorbeeld slapen, eten, drinken en wassen. Ongeacht de taal proberen we bij D-ZEP altijd met enkele woorden of korte zinnen te werken.” 

“Ik moet wel toegeven: het werd lastig zodra Dhr. vragen terug begon te stellen als antwoord op één van de woorden van het zakkaartje.” 

Een mooie les 

“Er werd weer bevestigd dat taal niet het allerbelangrijkste is, maar dat je met non-verbale communicatie, zoals een glimlach, op ooghoogte zitten, langs iemand zitten en eerst contact maken goed werkt vòòr je meteen iets van iemand gaat verlangen. Ook bleek dat we echt goede zorg kunnen leveren als we ook de kennis van anderen durven te vragen en in te zetten.“ sluit Ivy af.